انسان شناسی
-
انواع رویکردها به مسئله علت مرگ
رویکرد غالب افراد به مسئله علت مرگ، نگاه فیزیولوژیکی است. انسانها ارتکازا پس از شنیدن فوت اشخاص، از علل مادی و طبی آن سوال میکنند؛ اما مسئله علت مرگ یک موضوع چند وجهی است. علاوه بر عوامل مادی، علل غیر مادی نیز میتواند در تحقق آن مدخلیت داشته باشد. مرگ به عنوان یک امر حادث می تواند علت فاعلی ، غایی و مادی داشته باشد بر این اساس رهیافت های…
بیشتر بخوانید » -
مبادی عمل از دیدگاه فارابی
در تقسیم بندی رایج در فلسفه اسلامی قوای نفس به نباتی، حیوانی و انسانی تقسیم میشود. قوای نفس نباتی به جاذبه، دافعه، هاضمه، ماسکه و قوای نفس حیوانی به دو قوه مدرکه(علامه) و محرکه(عماله) و قوه مدرکه نیز به حواس ظاهری و باطنی تقسیم میشود: حواس ظاهری به لامسه، ذائقه، شامه، سامعه و باصره و حواس باطنی به حس مشترک، خیال،(متصرفه)متخیله، واهمه،حافظه و قوه محرکه به باعثه (شوقیه) و عامله…
بیشتر بخوانید » -
چیستی عمل از منظر فارابی و ملاصدرا
عمل گاه به هرگونه فعل اختیاری اعم از جوانحی و جوارحی اطلاق می شود. در این صورت اموری نظیر «نیت» و «ایمان» نیز نوعی عمل است. (ملاصدرا 1363،ص 216) کاربرد دیگر عمل افعال جوارحی و بدنی است که مسبوق به اراده و اختیار انسان است. در اینجا مقصود از عمل معنای دوم از عمل است. عمل در این معنا در برابر نظر قرار دارد. مقصود از نظر، علم و معرفت…
بیشتر بخوانید » -
بازسازی مسئله کیفیت ارتباط نفس با بدن
بازسازی مسئله کیفیت ارتباط نفس با بدن در این بازسازی سه مسئله مطرح می شود: اول: تحریر محل نزاع. دوم: اصل سنخیت و مسئله ارتباط نفس با بدن. سوم: طرح یک دیدگاه در حل این مسئله است. الف: تحریر محل نزاع نكته كه در محل نزاع اهميت دارد نحوه تحرير محل نزاع است. تقریرهای مختلفی در محل نزاع وجود دارد كه در هر يك صورت و سيرت بحث به گونه…
بیشتر بخوانید » -
رابطه نفس و بدن از ديدگاه ابن سینا
ابن سينا انسان را نوع مركب طبيعي از نفس و بدن مي داند بدن نيز تركيبي از ماده و صورت است اگر سوال شود كه نسبت مجرد به زمان و ابدان مساوي است چرا در اين زمان ويژه و به اين بدن خاص تعلق گرفته است؟ابن سينا مي گويد: وقتي ماده بدن مستعد و معتدل شد، نفس از مبادي عاليه افاضه مي شود. بنابراين از نظر ابن سينا بدن مرجح…
بیشتر بخوانید » -
ملاحظاتی درباره دیدگاه فقدان شر اکثری در عالم انسانی
دیدگاه مذکور چنانکه مشاهده شد، ابن سینا آن را طرح کرده است و ملاصدرا نیز آن را تائید و تثبیت کرده است. درباره این دیدگاه ملاحظات زیر در محور های زیر مطرح می شود: ملاحظه اول: در بحث نقد غلبه خيرات در انسانها دو مسئله را بايد از يكديگر تفكيك كرد: مسئله اول: حکم متافیزیکی در مورد غلبه خير يا شرّ در عالم انسانی، مسئله دوم: حکم تجربی در…
بیشتر بخوانید » -
شرّ اکثری در انسان از دیدگاه حکما
در عالم ماده خيرات بر شرور غلبه دارد، اما آيا در مورد انسان ها، نيز این حکم جاری است؟ از ديدگاه برخی از حكماي اسلامي مانند: ابن سينا و ملاصدرا نه تنها در عالم طبيعت خيرات بر شرور غلبه دارد در عالم انسانی نيز ضرورتا باید خير اكثري و شر اقلي باشد. بر اساس این دیدگاه، تعداد افرادي كه مغلوب شهوت و غضب هستند كمتر از افراد سالم است…
بیشتر بخوانید » -
چیستی شرّ
از دیدگاه ابن سینا و ملاصدرا شر امر عدمی است، که عدم ذات یا عدم کمالی برای ذات است و خیر را که در برابر آن قرار دارد امری میداند که همه به آن اشتیاق دارند و آن وجود یا کمال وجود است. (ابن سینا، 1404، ص415- 416 ، ملاصدرا، 1981، ج7، ص58 – 57) شر در کاربرد اعم آن شامل هر گونه نقص و کاستی است این معنای…
بیشتر بخوانید » -
رویکرد ملاصدرا به مسئلۀ وحدتانگاری و دوگانهانگاری
1- رویکرد ملاصدرا به مسئلۀ وحدتانگاری و دوگانهانگاری از مجموع مبانی و آرا و عبارات ملاصدرا سه رویکرد دربارۀ نفس و بدن به دست میآید؛ این رویکردها عبارتند از: پذیرش ثنویت نفس و بدن؛ اتحاد نفس با بدن؛ عینیت نفس با بدن. در زیر برای هریک از این اقسام شواهد و ادلهای ذکر میشود، سپس رویکرد نهایی صدرا را یادآوری میکنیم: 1-1 پذیرش ثنویت نفس و بدن در مواردی ملاصدرا…
بیشتر بخوانید » -
دوگانهانگاری در علم النفس ابنسینا
در فلسفۀ اسلامی مباحث نفس و بدن بهگونهای تبیین میشود که میتوان رویکرد فلاسفۀ اسلامیِ قبل از ملاصدرا را دوگانهانگار حداکثری بدانیم؛ زیرا حکمایی چون ابنسینا اولاً، وجود مستقل هریک از نفس و بدن را میپذیرند؛ ثانیاًً به غیریت نفس و بدن اعتقاد دارند؛ ثالثاً، به تباین ذاتی آندو معتقدند[1] ( ابنسینا، 1375، ص355)؛ لذا برای رفع این تباین از واسطهای به نام روح بخاری استفاده میکردند؛ رابعاً، تعامل دوجانبه…
بیشتر بخوانید »