کشف خویش در آینهٔ خویشتن

✍️ احمد شه‌گلی
(عضو هیئت علمی موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران)

🔹 گاهی از معرفی کتاب در مورد خودشناسی سؤال می‌شود. در کنار همهٔ منابع خوبی که در این زمینه وجود دارد، باید دانست که تأمل دربارهٔ خود، بهترین «کتاب» برای شناخت خویشتن است. در اهمیت و تأثیرِ مطالعهٔ کتاب‌های خودشناسی، انجام تست‌های شخصیت، مراجعه به مشاور و اموری از این دست تردیدی نیست؛ اما در کنار همهٔ این‌ها، تأمل هر فرد در درون خویش، بر هر روش دیگری مقدم است. تأمل و تفکر در مورد خود، کنشی آگاهانه و بی‌واسطه است که ابواب مهمی از حقیقت انسان را می‌گشاید. ما برای خودشناسی، پیش از هر چیز، باید سفری به درون خود داشته باشیم و ساحت بیکران وجود خویش را نظاره کنیم و با تفکر در ذات خویش، در اوصاف، توانمندی‌ها و ضعف‌ها، و نیز فراز و فرودهای زندگی خود، به جمع‌بندی‌ و درک نسبتا جامعی از خویشتن دست یابیم.
🔹پس از این مرحله، سایر امور می‌تواند کارساز باشد و ما را در شناخت درست خویشتن یاری کند. امّا تا زمانی که فرد شناختی از خود و از احوال و اوصاف خویش نداشته باشد، امور بیرونی نمی‌توانند او را با خودش آشنا کنند. چه بسا پناه بردن به امور بیرونی گاه انسان را از فهم ارتکازیِ انسان نسبت به خودش دور می‌کند و دریافتی را که می‌توانست با صرافت طبع بدست آورد، در میان انبوه اطلاعات پراکنده و گاه دستور العمل های متفاوت و متناقض گم می‌شود.
🔹مشکل ما این است که هیچ جمع‌بندی روشنی از شخصیت خود نداریم و نگاه‌ها و نگرش‌های بیرون از ما می‌خواهند ما را به خودمان بشناسانند. توجه داشته باشیم که روان انسان مانند جسم او نیست؛ وقتی انسان می‌خواهد جسم خود را بشناسد یا آن را درمان کند، اختیار خود را به پزشک می‌دهد. اما انسان نسبت به روان خود علم حضوری دارد و بخش عظیمی از آگاهی‌ها را دربارهٔ خود می‌یابد. بنابراین من به خودم، بیش از هر کس دیگری آگاه‌ترم.(بَلِ الْإِنْسَانُ عَلَى نَفْسِهِ بَصِیرَةٌ – قیامت/۱۴) البته گاهی انسان در اثر عواملی، از خودش بیش از هر کسی غافل‌تر می‌شود که در مباحث بعدی به آن پرداخته می شود.

ای نسخهٔ نامهٔ الهی که تویی
وی آینهٔ جمال شاهی که تویی
بیرون ز تو نیست هر چه در عالم هست
از خود بطلب هر آنچه خواهی که تویی

#خودشناسی

🌐#کانال_انسان_شناسی
🆔@ahmad_shahgoli