روش شناسی ملاک های تمایز مادی از مجرد

بررسی روش شناختی ملاک­های تمایز مادی از مجرد

غالب معیار هایی که برای تمایز مادی از مجرد ذکر می شود برخاسته از نگرش ماهوی به عالم است در تلقی ماهوی از عالم بین مراتب موجودات گسیختگی و تباین وجود دارد به نحوی که می توان حدود و ثغور بین آنها را مشخص کرد و احکام آن ها را از همدیگر متمایز کرد اما بر اساس نگرش وجودی به اشیا ، مادی و مجرد به جنبه طولی موجودات بر می گردد نه عرضی بر این اساس ملاک تمایز ماهیت نیست عالم مادي و مجرد داراي تشكيك است و حقيقت مشکک  فاقد قالب های  ماهوی است؛ زيرا داراي طيف و مراتب مختلف است. مرزبندي و قالب تراشي و شاخص گذاري همه از ملازمان و مرافقان اصالت ماهيت اند. اما براساس اصالت وجود و تشكيك در وجود بين وجود مادي محض و مجرد محض طيف وسيعي قراردارد معادل طيف خاكستري كه بين سياه و سفيد وجود دارد. همان گونه كه تفكيك بين مراتب نور شديد و ضعیف نسبي، مقايسه اي و غير دقيق است تمايز بين عوالم مادي و مجرد نيز چنين است. همان گونه که نمی توان بین مراتب قوی و ضعیف تمایز قائل شد وجود مادی و مجرد نیز  چنین است. از دیدگاه حکماء صفات مادی موجودات دو گونه است صفات ذاتی و صفات عرضی : صفات ذاتی لاینفک از تمامی موجودات مادی است که عبارتند از بعد و امتداد و تغیر  و لوازم هر یک و صفات عرضی مانند رنگ، بو، وزن. موجودات مادی نیز از جهت لطافت و تکاثف در یک رتبه قرار ندارد و افراد و درجات گوناگونی دارند.