بیستوچهارمین جلسه مجمع پژوهشگاههای علوم انسانی-اسلامی
بسمه تعالی
بیستوچهارمین جلسه مجمع پژوهشگاههای علوم انسانی-اسلامی، روز چهارشنبه 8 مرداد 1404، از ساعت 13:20 به میزبانی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه در سالن حکمت این پژوهشگاه برگزار شد. در آغاز جلسه، آیاتی از قرآن کریم توسط حجتالاسلام احسان بهراملو تلاوت شد و پس از آن، کلیپی از معرفی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه برای حاضران پخش گردید.
در ادامه، حجتالاسلام و المسلمین دکتر سعیدی روشن، دبیر محترم مجمع پژوهشگاههای علوم انسانی-اسلامی، بهعنوان نخستین سخنران، ضمن خوشآمدگویی به شرکتکنندگان حضوری و مجازی، از زحمات حجتالاسلام و المسلمین دکتر لکزایی، دبیر پیشین مجمع، در طول چهار سال فعالیت قدردانی و تشکر نمود. ایشان سپس به اهمیت علوم انسانی اسلامی در سطح جامعه پرداخت و بر لزوم تقویت دبیرخانه مجمع و گسترش همکاریهای میاننهادی تأکید کرد.
دکتر سعیدی روشن گفت: علوم انسانی نرم افزار اداره جوامع و مهندسی حکمرانی بر دنیاست. براساس ذهنیات، تجربیات و رویکردهای خاصی که در عصر جدید بعد از علم مدرن پدید آمد و این علوم شکل گرفت و در سده ی اخیر این علوم با تأسیس دانشگاه ها در کشورهای مختلف جنبه فراملی گرفت و چون مدار این علوم در دست غرب بود محصول مدرنیته همراه با نوع تفکر غربی شکل گرفت.
وی در ادامه افزود: بعد از انقلاب اسلامی ایران، امام خمینی(ره) ایده ولایت فقیه را مطرح کرد که این ایده نوعی نگرش دیگر به اداره امور جامعه بود، نوعی نگاه رقیب تلقی میشد بر مبنای توحید و این حقیقت که قوام جامعه و نظام اسلامی بر مدار ولایت الهی است که این مهم را در بیانات ائمه معصومین علیهم السلام مخصوصا امام رضا علیه السلام داریم.
دبیر جدید مجمع پژوهشگاه های علوم انسانی اسلامی خاطر نشان کرد؛ مسأله دیگر، بیانیه رهبر معظم انقلاب در گام دوم و اخیرا در پیامی به مناسبت یکصدمین سال حوزه، تاکید بر محور نگاه تمدنی به امور جامعه است.
وی افزود؛ علوم مربوط به جامعه اصلی ترین مسأله مربوط به اداره جامعه است و این یک مسأله فراملی و فراگروهی و فرا فکریست و تمدن در مدار یک جامعه حرکت میکند نه شخص، علوم انسانی را با این نگاه باید دید.
دکتر سعیدی روشن در پایان گفت: در سال ۲۰۱۵ سند توسعه جهانی را با ۱۷ هدف کلی و ۱۶۹ هدف فرعی شامل همه ساحت های زندگی جوامع از خانواده، نظام آموزش پرورش تا بهداشت، اقتصاد، محیط زیست، جنسیت و … تصویب کردند که در همان زمان در جامعه ما امام مسلمین موضع گیری کرد که چه کسی به آنها حق تعیین تکلیف به سنتها و باورها و فرهنگ ما را داده است.
وی گفت: اگر ما بخواهیم علوم انسانی در جامعه ما در یک نگاه فراگیر حرکت کند برای اداره جامعه باید از نگاههای فرعی بیرون آمده و ظرفیت های بالقوه را بالفعل کرد.
در ادامه جلسه که با حضور دکتر محمدجواد هراتی قائم مقام وزیر علوم، تحقیقات و فناوری در علوم انسانی، حجت الاسلام و المسلمین لکزایی دبیر دو دوره مجمع و رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و دیگر روسا و نمایندگان پژوهشگاه ها و تنی چند از صاحب نظران علوم انسانی برگزار شد در زمینه علوم انسانی به عنوان نرم افزار حکمرانی و اقدامات لازم در این زمینه گفتگو کردند.
در ادامه جلسه، نمایندگان پژوهشگاهها و مؤسسات پژوهشی مختلف به بیان دیدگاهها، تجارب و پیشنهادات خود پرداختند. در این میان، دکتر احمد شهگلی به نمایندگی از ریاست محترم مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، جناب آقای دکتر واله، بهعنوان هفتمین ارائهدهنده در جلسه حضور یافت و نکاتی را مطرح کرد.
وی در ابتدا بر ضرورت عبور از بحث امکان اسلامیسازی علوم انسانی تأکید کرد. به گفته او، با وجود گذشت چند دهه از آغاز این پروژه، هنوز عدهای به طرح امکان آن میپردازند و گروهی دیگر آن را نقد میکنند. اما اکنون زمان آن نیست که همچنان در نقطه شروع متوقف بمانیم و از امکان یا عدم امکان آن سخن بگوییم، بلکه باید به تبیین دستاوردهای حاصلشده در این زمینه بپردازیم. ایشان همچنین در تأیید سخنان دکتر لکزایی، پیشنهاد کرد که تشکیل دبیرخانههای علمی تخصصی در هر گروه در مجمع پژوهشگاه باید بهطور جدی دنبال شود تا این فعالیتها هدفمندتر، منسجمتر و اثربخشتر پیش برود.
دکتر شهگلی همچنین تأکید کرد که در این جلسات باید از پرداختن به مباحث صرفا نظری عبور کنیم، چرا که فلسفه وجودی این نشستها، حرکت بهسوی سیاستگذاری علمی و تصمیمسازی راهبردی در حوزه علوم انسانی ـ اسلامی است.
مجموعه پیشنهادهای ایشان در این زمینه به این شرح است:
- برگزاری نشستهای هماندیشی میان مراکز علمی، گروهها و مؤسسات پژوهشی بهمنظور همافزایی و تبادل تجربه.
- ارزیابی و بررسی وضعیت پروژه علوم انسانی اسلامی برای تحلیل روند طیشده و اصلاح مسیر آینده.
- شناسایی و طراحی نظام اولویتبندی مسائل علمی و پژوهشی در هر یک از رشتههای علوم انسانی بهصورت مجزا و تخصصی.
- آسیبشناسی جهتگیریهای پژوهشی موجود، بهویژه تمرکز بیش از حد بر موضوعات انتزاعی و کمفایده و عدم تطابق پژوهشها با مسائل روز جامعه.
- شناسایی علل عدم حضور مؤثر علوم انسانی اسلامی در فضای بینالمللی و ارائه راهکار برای ارتقای جایگاه بینالمللی این حوزه.
- بررسی ضعفها در معرفی و عرضه دستاوردهای علوم انسانی اسلامی در سطح جهانی و تلاش برای تقویت دیپلماسی علمی.
- تحلیل و تقویت ارتباط علوم انسانی اسلامی با جامعه و نیازهای واقعی آن.
- بازنگری در محتوای علوم انسانی اسلامی بهمنظور تطبیق بیشتر با مسائل عینی و دغدغههای روز کشور.
- برگزاری جشنواره ایدههای علوم انسانی برای شناسایی ظرفیتهای نو و خلاقانه در این حوزه.
- تشکیل بانک ایدهها و جمعآوری نظریات و پیشنهادهای نوآورانه در حوزههای مختلف علوم انسانی، بهمنظور بهرهگیری هدفمند در سیاستگذاریها و برنامهریزیهای آینده.
بیستوچهارمین جلسه مجمع پژوهشگاههای علوم انسانی-اسلامی با مشارکت مؤثر نمایندگان نهادهای پژوهشی به پایان رسید و مجموعه مباحث و دیدگاههای مطرحشده، افق روشنی از مسیر پیشرو در جهت تقویت علوم انسانی اسلامی را ترسیم کرد.
